Μέρος της κριτικής στα μέτρα που ανακοινώνει η κυβέρνηση την τελευταία εβδομάδα στρέφεται στην εφαρμογή του δόγματος test, trace, isolate (εξέτασε, ιχνηλάτησε, απομόνωσε). Καθώς η κυβέρνηση εισηγείται την εφαρμογή «έξυπνων μέτρων» ένα χρόνο από το ξέσπασμα της πανδημίας, πολλοί ξεχνούν ότι τέτοια έχουν εφαρμοσθεί κατά τόπους τον τελευταίο χρόνο χωρίς να διαφημίζονται πάντα. Έτσι έγινε με τους Ρομά της Νέας Σμύρνης στη Λάρισα, το ίδιο και με τους εργάτες γης του Δήμου Ευρώτα, όπου η αντιμετώπιση τοπικών ξεσπασμάτων της πανδημίας ανήκει πλέον στις θετικές πρακτικές της χώρας.

«Κάναμε τεστ κατ’ οίκον», λέει στην «Κ» ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός και «είχαμε πολλούς θετικούς και ασυμπτωματικούς. Είχαμε να αντιμετωπίσουμε κοινωνικό αυτοματισμό, καθώς όλοι οι κάτοικοι της συγκεκριμένης περιοχής στιγματίζονταν ως φορείς του κορωνοϊού, έπρεπε ωστόσο να επιλέξουμε τους θετικούς και να τους απομονώσουμε».

Η εστία της επιδημίας στον τοπικό οικισμό Ρομά εκδηλώθηκε από τις 8 Απριλίου έως τις 4 Ιουνίου του 2020. Καταγράφηκαν 142 κρούσματα SARS-CoV-2, 20 διακομιδές στο νοσοκομείο, ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή του και 2.273 εξετάσθηκαν με μοριακούς ελέγχους και αναλύσεις αίματος (τα rapid tests δεν είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούνται στη χώρα). Μια τυχαία επίσκεψη στο νοσοκομείο τον Απρίλιο οδήγησε σε μαζικά τεστ, όπου τη δεύτερη μέρα ανιχνεύθηκαν θετικά 20 στα 29 δείγματα και την τρίτη 5 στα 332, ενώ ένας νέος άνδρας προσήλθε και εξετάσθηκε αυτοβούλως.

Στον οικισμό των 2.500 κατοικιών και άγνωστου πληθυσμού επιβλήθηκε lockdown. «Για ένα μήνα τούς απαγορεύσαμε να πηγαίνουν στα παζάρια σε ολόκληρη τη χώρα», λέει ο κ. Αγοραστός. Έγιναν 511 μοριακοί έλεγχοι και εξετάσεις αίματος και μόνο σε μία περίπτωση εντοπίστηκαν αντισώματα σε έναν ακόμα καταυλισμό Ρομά στη Θεσσαλία. Στις 4 Μαΐου πέθανε ένας Ρομά στη Νέα Σμύρνη Λάρισας και η κηδεία του έγινε εστία νέας επιδημικής έκρηξης καθώς δεν τηρήθηκαν τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης. Ακολούθησαν μαζικές εξετάσεις του πληθυσμού την ημέρα της κηδείας αλλά και την 7η και τη 14η ημέρα από το περιστατικό, ενώ 33 άτομα καταγράφηκαν θετικά.

Σε όλη αυτή τη διαδικασία η περιφέρεια απέκτησε μια δομή από μεγάλη τράπεζα που την παραχώρησε, και απομόνωσε 200 άτομα από τον οικισμό της Νέας Σμύρνης. «Τους δίναμε φαγητό και τους παρείχαμε περίθαλψη για ένα μήνα», λέει ο κ. Αγοραστός, που χρηματοδοτούσε το πρόγραμμα το οποίο ήταν υπό την αιγίδα του Εργαστηρίου Επιδημιολογίας και Υγιεινής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας υπό τον καθηγητή Χρήστο Χατζηχριστοδούλου (τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο International Journal of Environmental Research and Public Health, σε μια εργασία που υπογράφουν 25 επιστήμονες –συμμετείχαν στο εγχείρημα– υπό τον καθηγητή Σωτήρη Τσιόδρα).

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το πείραμα του Δήμου Ευρώτα, τον Σεπτέμβριο, με τη μαζική χρήση rapid tests. Και εκεί είχαν συμμετοχή οι καθηγητές Σωτήρης Τσιόδρας και Χρήστος Χατζηχριστοδούλου. Ο κ. Τσιόδρας έσπευσε αμέσως μόλις ο Ανάργυρος Μαριόλης, διευθυντής του Κέντρου Υγείας Αρεόπολης, διέγνωσε 34 από τους 54 εργάτες γης (προέρχονταν κυρίως από το Νεπάλ, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές) θετικούς με τη χρήση rapid tests. «Δεν κάναμε lockdown, ήταν η εποχή σοδειάς και ορισμένοι ντόπιοι τούς έκρυβαν. Τους βρίσκαμε και τους απομονώναμε σε ένα παλιό σχολείο που είχε διαμορφώσει ο δήμος», εξηγεί ο κ. Μαριόλης στην «Κ», περιγράφοντας τη διαδικασία «εξέτασε, ιχνηλάτησε, απομόνωσε» σαν «μια από τις πιο συγκλονιστικές εμπειρίες μέσα στην πανδημία».

Ο καθηγητής Χατζηχριστοδούλου «έτρεχε» ένα πρόγραμμα για την ανίχνευση της ελονοσίας, το οποίο τοπικοί παράγοντες τον βοήθησαν να το προσαρμόσει στον κορωνοϊό. «Μόνο το 7% των 1.000 εργατών είχαν χαρτιά, οι υπόλοιποι ήταν παράνομοι», λέει στην «Κ» ο δήμαρχος Ευρώτα Δήμος Βέρδος. «Τους έλεγαν όλους Αλί και τους βάζαμε μια σφραγίδα στο χέρι όταν τους τεστάραμε» εξομολογείται στην «Κ» ο κ. Μαριόλης, που κινήθηκε με ταχύτητα φωτός.

Η Πολιτική Προστασία του έστειλε σκηνές και ο ίδιος κοιμόταν ένα μήνα στο πεδίο, ο κ. Βέρδος διαμόρφωσε το σχολείο για να απομονωθούν οι θετικοί, η τοπική αστυνομία τούς φύλαγε, ενώ βρέθηκαν τα κονδύλια για να σιτίζονται οι «ανώνυμοι» εργάτες. Ο κ. Μαριόλης επέκτεινε το πρόγραμμα και σε άλλες περιοχές με εργάτες γης, όπως η Μονεμβασιά, και το έκανε και σε Ελληνες. Σε κάποιο χρονικό σημείο άρχισε να μπαίνει και μέσα στα ΚΤΕΛ και εξέταζε τους εργάτες που έρχονταν από μεγάλα αστικά κέντρα. Μιλάμε στο τηλέφωνο και ο ενθουσιασμός του ηχεί ακόμα από κάτι που συνέβη έξι μήνες νωρίτερα. «Εχω κάνει 10.000 rapid tests, η απόκλισή τους με το τεστ μοριακού ελέγχου καταγράφηκε σε ελάχιστες περιπτώσεις, όμως έχω να πω και κάτι άλλο: Οι άνθρωποι αυτοί που τους ξεχωρίζαμε μόνο από το βλέμμα ήταν πειθαρχημένοι και έκαναν ό,τι τους ζητούσαμε. Σε 10-14 μέρες είχαν γίνει όλοι καλά χωρίς να χρειασθεί να διακομίσω κάποιον, καθώς ήταν νέοι. Γύρισαν πίσω στις δουλειές τους που συνεχίζονταν χωρίς να θέσουμε την περιοχή σε lockdown».

Το διαβάσαμε ΕΔΩ